Sztuczna inteligencja w służbie Izraela. System inwigilacji zwiększył liczbę cywilnych ofiar w Strefie Gazy

„NAZA”. Film o wykorzystaniu sztucznej inteligencji przez izraelską armię

„NAZA”, dokument autorstwa nagrodzonych Oscarem izraelskich reżyserów Yuvala Abrahama i Rachel Szor, przedstawia kulisy wykorzystania systemów sztucznej inteligencji przez izraelską armię podczas działań zbrojnych w Strefie Gazy. Film opiera się między innymi na relacjach anonimowych źródeł związanych z izraelskimi strukturami wojskowymi i wywiadowczymi, które opisują sposób identyfikowania celów oraz podejmowania decyzji dotyczących ataków.

Dokument został zaprezentowany w czwartek podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji. Jest jedynym filmem dokumentalnym rywalizującym w konkursie o prestiżowego Złotego Lwa.

Tytuł „NAZA” jest akronimem zaczerpniętym z terminologii izraelskich sił zbrojnych. Określenie to ma odnosić się do z góry zaakceptowanego poziomu potencjalnych strat wśród ludności cywilnej podczas planowanego ataku. Anonimowi rozmówcy twierdzą, że akceptowanie operacji, w których ginęli również cywile, było między innymi konsekwencją sposobu funkcjonowania systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję.

Koproducentem dokumentu jest James Wilson, natomiast producentem wykonawczym został Jonathan Glazer. Obaj byli zaangażowani również w powstanie nagrodzonego Oscarem filmu „Strefa interesów”.

Anonimowe źródła opisują działania izraelskiego wywiadu

Twórcy filmu przeprowadzili rozmowy z byłymi i obecnymi członkami izraelskich struktur wojskowych i wywiadowczych. Wywiady nagrywano nocą na dachach budynków w Tel Awiwie, a tożsamość rozmówców była starannie ukrywana. Część z nich miała należeć do tajnej jednostki wywiadowczej podlegającej bezpośrednio kancelarii premiera Izraela.

Według relacji przedstawionych w filmie rozmówcy opisali metody wykorzystywane przez izraelskie wojsko podczas działań w Strefie Gazy, w tym systemy inwigilacyjne wykorzystujące sztuczną inteligencję.

Systemy te miały służyć do identyfikowania dużej liczby potencjalnych celów, w tym osób uznawanych za bojowników Hamasu niższego szczebla. Według anonimowych źródeł po zidentyfikowaniu celu izraelskie siły zbrojne miały przeprowadzać nocne bombardowania budynków, w których znajdowali się również cywile.

Rozmówcy twierdzą ponadto, że izraelskie wojsko wykorzystywało dostęp do telefonów w celu ustalania lokalizacji podejrzewanych o działalność bojową osób. Według ich relacji dochodziło również do przechwytywania rozmów prowadzonych przez członków ich rodzin.

Zarzuty dotyczące ataków na ludność cywilną

W dokumencie pojawiają się również relacje dotyczące niszczenia całych dzielnic mimo posiadania informacji, że na ich terenie nadal może znajdować się znaczna część mieszkańców. Anonimowi rozmówcy opisują także przypadki celowego podpalania zabudowy cywilnej oraz śmierci Palestyńczyków zmierzających do punktów dystrybucji pomocy humanitarnej.

Twórcy filmu stawiają przy tym tezę, że przypadki naruszeń prawa wojennego w Strefie Gazy nie były wyłącznie rezultatem indywidualnych decyzji poszczególnych żołnierzy. Według przedstawionej w dokumencie narracji miały one być również związane ze sposobem funkcjonowania izraelskich struktur wojskowych, ich procedurami oraz kulturą organizacyjną.

Paul Lewis, szef działu śledczego „The Guardian” i producent wykonawczy filmu, określił „NAZA” jako efekt wieloletniej pracy nad identyfikowaniem i weryfikowaniem systemów wykorzystywanych przez izraelski wywiad wojskowy w Strefie Gazy.

Skala ofiar wojny w Strefie Gazy

Film powstał na tle trwającego konfliktu izraelsko-palestyńskiego, który rozpoczął się w obecnej fazie po ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku.

Według przytoczonych w materiale danych w wyniku ataku Hamasu w Izraelu zginęło 1139 osób. Jednocześnie pojawiały się ustalenia wskazujące, że część ofiar została zabita w wyniku działań izraelskich sił zbrojnych podczas odpowiedzi na atak.

Według danych przywołanych w materiale w wyniku izraelskich działań zbrojnych w Strefie Gazy zginęło około 73,6 tys. Palestyńczyków, a około 174,5 tys. zostało rannych. Łączna liczba ofiar śmiertelnych i rannych odpowiada około 10 proc. przedwojennej populacji Strefy Gazy.

Dokument „NAZA” koncentruje się przede wszystkim na mechanizmach podejmowania decyzji przez izraelskie struktury wojskowe oraz roli technologii wykorzystywanych podczas działań zbrojnych. Jego twórcy stawiają pytanie o odpowiedzialność za skutki operacji prowadzonych z wykorzystaniem systemów sztucznej inteligencji oraz o to, w jakim stopniu technologia wpływała na skalę i charakter podejmowanych działań.

Komentarz: Izrael nie cofnie się przed niczym, by poszerzać swoją strefę wpływów. Najbardziej w tym wszystkim szkoda zwykłych ludzi – niewinnych Palestyńczyków, którzy płacą najwyższą cenę za decyzje polityczne i działania zbrojne.