niedziela, 22 listopada 2026
Portal informacyjno-publicystyczny
Historia

P. Krzemiński: Ukraina w prozie Michała Grabowskiego

okładka książki "Stanica hulajpolska"/ fot. screen
okładka książki "Stanica hulajpolska"/ fot. screen

Michał Grabowski, wybitny polski pisarz i krytyk literacki XIX wieku, był autorem kilku opowieści poświęconych malowniczości Kresów Wschodnich i ukraińskich stepów. Sam urodzony na Wołyniu sporą część życia spędził na Ukrainie. Doświadczenie życiowe, które czerpał z własnych obserwacji, pozwoliło mu to trafnie opisać swoje rodzinne ziemie.

Z poetycką przenikliwością odmalował mroczny nastrój ukraińskiej przyrody w opowiadaniu „Koliszczyzna i stepy”, w którym główny bohater zdaje relacje ze swojego powrotu na opuszczone w młodości ziemie. Dla romantyka jakim był Grabowski opisy natury poza walorami estetycznymi mają także swoje ukryte znaczenie symboliczne. Pociągające i jednocześnie nieprzyjazne otoczenie odbija echo dramatów, jakie się na nim rozegrały. Obcowanie z lokalną kulturą nierozłącznie wiąże się z historią owych terenów.

Pisarz z uwagi na główny przedmiot swojego zainteresowania literackiego dorobił sobie miano ukrainofila. Nie jest to jednak sprawiedliwa ocena. Jego twórczość cechowała po prostu miłość do małej ojczyzny, co w żadnej mierze nie umniejszało i nie usuwało w cień jego rozsądku i realizmu politycznego.

Jego pięciotomowa powieść „Stanica hulajpolska” w epicki sposób przybliża podróż młodego polskiego szlachcica Jerzego do odległej strażnicy wojskowej. Wyprawę naznacza kultura wschodu mistrzowsko opisana przez twórcę. Autor przybliża w niej nie tylko obyczaje, ale i dawno zapomniane przypowiastki o wiedźmie Dziwonii i młodym Rusłanie. Grabowski w swojej wizji bynajmniej nie zapomniał o Rzeczpospolitej. Bez żadnej autocenzury przedstawił zwady i bijatyki do jakich dochodziło między wojskami Korony Polskiej a zbuntowanymi Zaporożcami przesiąkniętymi nienawiścią do Lachów utrzymujących porządek w państwie.

Ostatnim i najbardziej emocjonalnym utworem Grabowskiego jest opowiadanie „Zamieć w stepach. Opowiadanie obywatela z polskiej Ukrainy w pierwszych latach XIX wieku”, w którym przeszłość tajemniczo miesza się z teraźniejszością. Tytułowy obywatel cudem unika śmierci z rąk ukraińskich chłopów. Koniec opowieści daje jednak nadzieję na pojednanie. Wszystkie przytoczone przeze mnie dzieła są nieznane współczesnemu czytelnikowi.

Zobacz też:

P. Krzemiński: NATO a bezpieczeństwo Polski

1 komentarz

Dodaj komentarz


Piszemy niezależnie. Dzięki Tobie możemy robić to dalej.Ten portal utrzymują Czytelnicy. Dołącz do nich.Piszemy bez reklam zewnętrznych. Pomóż nam tak zostać.Każde wsparcie to kolejny felieton, którego nikt inny nie napisze. Wesprzyj portal

Kategorie