W poniedziałek wieczorem izraelski parlament przyjął ustawę dopuszczającą stosowanie kary śmierci wobec palestyńskich więźniów z Zachodniego Brzegu, przy jednoczesnym utrzymaniu odmiennych zasad wobec obywateli Izraela. Nowe przepisy w sposób zasadniczy zmieniają procedury sądowe — ograniczają możliwość odwołania się od wyroku oraz przyspieszają tok postępowań. W izraelskich więzieniach przebywa obecnie ponad 9300 Palestyńczyków, w tym kobiety i osoby niepełnoletnie.
Ustawa została uchwalona większością 62 do 48 głosów, przy poparciu koalicji rządzącej. Jednym z głównych jej inicjatorów był minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gwir, który podkreślał, że nowe regulacje mają stanowić zarówno formę sprawiedliwości dla ofiar, jak i środek odstraszający wobec sprawców przemocy.
W głosowaniu uczestniczył również premier Benjamin Netanjahu, który ostatecznie opowiedział się za przyjęciem przepisów, mimo wcześniejszych wątpliwości części środowisk koalicyjnych. Ustawę wsparli także liderzy partii religijnych, choć w trakcie debaty pojawiały się obawy dotyczące potencjalnych konsekwencji dla bezpieczeństwa społeczności żydowskich poza granicami kraju.
Zgodnie z nowymi regulacjami kara śmierci może być orzekana wobec osób skazanych za śmiertelne ataki przeprowadzone z zamiarem podważenia istnienia państwa Izrael. Przepisy obejmują przede wszystkim osoby podlegające jurysdykcji sądów wojskowych, co w praktyce dotyczy głównie Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu.
Egzekucje mają być wykonywane przez powieszenie, a ich przeprowadzenie przewidziano w ciągu 90 dni od wydania wyroku. Skazani będą przetrzymywani w odrębnych ośrodkach, z ograniczonym dostępem do kontaktów zewnętrznych — wizyty zostaną wstrzymane, a komunikacja z obrońcami ograniczona do połączeń wideo.
Ustawa wprowadza również istotne zmiany proceduralne. Do orzeczenia kary śmierci wystarczająca będzie zwykła większość głosów sędziów, zamiast dotychczas wymaganej jednomyślności. Zniesiono także możliwość apelacji oraz ułaskawienia, co w praktyce znacząco ogranicza środki obrony dostępne dla oskarżonych.
Nowe przepisy pozwalają na wydanie wyroku śmierci nawet bez formalnego wniosku prokuratora, a sądy wojskowe na Zachodnim Brzegu uzyskały pełne kompetencje w tym zakresie. W postępowaniach objętych ustawą swoją opinię może przedstawiać minister obrony.
W historii Izraela kara śmierci była stosowana wyjątkowo rzadko — ostatnią egzekucję przeprowadzono w 1962 roku wobec nazistowskiego zbrodniarza wojennego Adolfa Eichmanna.
Krytycy ustawy zwracają uwagę, że jej zapisy dotyczą wyłącznie osób sądzonych przez sądy wojskowe, podczas gdy obywatele Izraela podlegają sądom cywilnym. W praktyce oznacza to, że regulacje nie obejmują żydowskich sprawców przemocy politycznej, o ile ich działania nie zostaną zakwalifikowane jako próba podważenia istnienia państwa.
Jednocześnie przepisy nie odnoszą się do członków Hamasu uczestniczących w atakach z 7 października 2023 roku, dla których przewidziano odrębny tryb postępowania.
Przyjęcie ustawy spotkało się z reakcją organizacji praw człowieka, które podjęły kroki prawne w celu jej zakwestionowania. Jedna z organizacji poinformowała o złożeniu petycji do Sądu Najwyższego, domagając się uchylenia nowych przepisów.
Zaniepokojenie wyrazili również eksperci ONZ, wskazując na ryzyko naruszenia prawa do życia oraz możliwy dyskryminacyjny charakter regulacji. W ich ocenie ustawa ogranicza możliwość indywidualnej oceny spraw przez sądy oraz stosowania proporcjonalnych kar.
Krytyczne stanowisko zajęły także państwa europejskie. Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Włochy podkreśliły, że przyjęte rozwiązania budzą poważne obawy i mogą podważać zobowiązania Izraela w zakresie przestrzegania standardów demokratycznych.
Negatywnie do ustawy odniosły się również instytucje Unii Europejskiej oraz organizacje międzynarodowe, wskazując na potencjalne naruszenia podstawowych praw człowieka, w tym prawa do życia i zakazu tortur.
W odpowiedzi na przyjęcie przepisów palestyńskie ugrupowania Hamas i Islamski Dżihad wezwały do działań odwetowych. Pojawiły się także ostrzeżenia, że nowe regulacje mogą przyczynić się do dalszej eskalacji napięć w regionie.
Komentarz: Najnowsze doniesienia medialne wskazują, że Izrael planuje usankcjonować jawny apartheid wobec Palestyńczyków. To wszystko dzieje się na oczach „cywilizowanego Zachodu”, który dotychczas nie kiwnął nawet palcem w obronie tego narodu…