Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił pozew Jarosława Kaczyńskiego przeciwko Donaldowi Tuskowi dotyczący ochrony dóbr osobistych. Sprawa dotyczyła wypowiedzi Tuska, w której podczas wiecu stwierdził, że „dzisiaj władza to są seryjni zabójcy kobiet”.
Do spornych słów doszło 16 czerwca 2023 roku podczas zgromadzenia Platformy Obywatelskiej na Placu Wolności w Poznaniu. W swoim wystąpieniu Donald Tusk odniósł się do tragicznej śmierci 33-letniej kobiety w piątym miesiącu ciąży, która zmarła w wyniku wstrząsu septycznego. Z dokumentacji medycznej wynikało, że kilka godzin przed jej śmiercią badanie USG wykazało obumarcie płodu.
W trakcie przemówienia Tusk obarczył rządzących odpowiedzialnością za podobne tragedie, wskazując, że to na nich – w tym na Jarosławie Kaczyńskim jako liderze obozu władzy – spoczywa polityczna odpowiedzialność za śmierć kobiet.
Wypowiedź wywołała szeroką reakcję opinii publicznej i mediów. W jej następstwie Jarosław Kaczyński skierował przeciwko Tuskowi pozew cywilny, domagając się przeprosin oraz wpłaty 10 tys. zł na cel społeczny, konkretnie na pomoc uchodźcom z Ukrainy.
Podczas rozprawy pełnomocnik powoda argumentował, że choć w orzecznictwie europejskim podkreśla się konieczność większej tolerancji polityków na krytykę, to jednocześnie nakłada się na osoby publiczne szczególną odpowiedzialność za słowo. W jego ocenie wypowiedź Tuska przekroczyła dopuszczalne granice debaty publicznej, przyczyniając się do zaostrzenia konfliktów społecznych i nie służąc żadnemu istotnemu interesowi publicznemu.
Z kolei pełnomocniczka pozwanego wniosła o oddalenie powództwa, podkreślając, że sporne sformułowanie nie było bezpośrednio skierowane do Jarosława Kaczyńskiego. Wskazała również, że wypowiedź mieściła się w granicach dopuszczalnej krytyki politycznej i dotyczyła odpowiedzialności politycznej za zmiany w prawie oraz ich konsekwencje społeczne. Zaznaczyła także, że Tusk jako lider opozycji przedstawiał swoje stanowisko w ramach debaty publicznej, odnosząc się do realnych i szeroko komentowanych przypadków śmierci kobiet w ciąży.
Po przerwie sąd ogłosił wyrok, oddalając powództwo w całości oraz zasądzając od powoda na rzecz pozwanego 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W ustnym uzasadnieniu sędzia wskazał, że sprawa dotyczyła wypowiedzi osadzonej w kontekście wieloletniego sporu o regulacje dotyczące aborcji. Przypomniał, że przez lata obowiązywał tzw. kompromis aborcyjny, który nie satysfakcjonował żadnej ze stron sporu, a jego naruszenie – w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku – stało się jednym z głównych punktów konfliktu politycznego.
Sąd uznał, że żądania pozwu nie odpowiadają rzeczywistej treści wypowiedzi pozwanego. Podkreślono, że użyte sformułowanie nie odnosiło się bezpośrednio do Jarosława Kaczyńskiego jako osoby, lecz miało charakter ogólnej oceny działań władzy.
W ocenie sądu wypowiedź Tuska była opinią opartą na istniejących przesłankach, w tym na przypadkach śmierci kobiet w ciąży, które były szeroko opisywane w przestrzeni publicznej. Sędzia zaznaczył, że w demokratycznym państwie istnieje prawo do formułowania ostrych ocen, o ile znajdują one oparcie w faktach i mieszczą się w granicach debaty publicznej.
Jednocześnie wskazano, że choć Jarosław Kaczyński nie ponosi odpowiedzialności prawnej za te wydarzenia, to jako lider polityczny może ponosić odpowiedzialność polityczną i moralną za kierunek zmian legislacyjnych.
Sąd zwrócił również uwagę na szczególną rolę polityków, których decyzje wpływają na szerokie grupy społeczne. Podkreślono, że skutki stanowionego prawa mogą dotykać wielu osób, w tym kobiet znajdujących się w sytuacjach zagrożenia życia, a niejasność przepisów może prowadzić do poczucia niepewności i obaw.
Komentarz: Po życzeniach Kaczyńskiego widać, jakie są priorytety w jego życiu prywatnym i politycznym.