Duński parlament przyjął nowelizację przepisów ograniczającą dostęp do specjalnych zasad pobytowych dla części obywateli Ukrainy. Zmiany dotyczą mężczyzn w wieku od 23 do 60 lat, którzy zgodnie z ukraińskim prawem podlegają mobilizacji i nie są zwolnieni z obowiązku służby wojskowej.
Ustawa została przyjęta 27 sierpnia. Za jej przyjęciem opowiedziało się 98 parlamentarzystów, a 11 zagłosowało przeciw.
Nowe przepisy odnoszą się do specjalnej regulacji przyjętej przez Danię po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej wojny na Ukrainie w 2022 roku. Na jej podstawie obywatele Ukrainy mogli otrzymywać tymczasowe zezwolenia na pobyt bez konieczności przechodzenia standardowej procedury azylowej.
Nowelizacja ogranicza możliwość korzystania z uproszczonego systemu przez mężczyzn w wieku 23–60 lat, którzy podlegają ukraińskim przepisom mobilizacyjnym i nie posiadają podstawy do zwolnienia ze służby wojskowej.
Duński minister ds. imigracji i integracji Morten Bødskov argumentował, że przepisy dotyczące pobytu w Danii nie powinny stwarzać możliwości uniknięcia obowiązków wynikających z ukraińskiego prawa mobilizacyjnego.
Według danych przedstawionych w dokumentach duńskiego parlamentu w kraju przebywa około 9,3 tys. ukraińskich mężczyzn w wieku 23–60 lat, którzy obecnie posiadają lub wcześniej posiadali zezwolenie na pobyt przyznane na podstawie specjalnych przepisów dotyczących obywateli Ukrainy.
Przyjęte rozwiązania nie mają zastosowania wstecz. Projekt nowelizacji został złożony 25 czerwca, a parlament przyjął go w trzecim czytaniu 27 sierpnia.
Projekt przewidywał również inne modyfikacje dotyczące obywateli Ukrainy przebywających w Danii. Jedną z propozycji było wprowadzenie obowiązku podjęcia pracy przez osoby korzystające z określonych świadczeń. Planowano także zmiany dotyczące organizacji edukacji w języku ukraińskim.
Ostatecznie tych propozycji nie udało się uchwalić w ramach przyjętej nowelizacji.
Duńskie przepisy przewidują ponadto możliwość ustanawiania przez ministra ds. imigracji i integracji kolejnych warunków dotyczących pobytu, jeżeli w przyszłości Unia Europejska zdecyduje się ograniczyć dostęp do specjalnego mechanizmu ochrony.
W toku prac parlamentarnych analizowano również sytuację ukraińskich mężczyzn w wieku mobilizacyjnym, którzy w związku z nowymi regulacjami mogą mieć trudności z uzyskaniem prawa pobytu w Danii.
Dania nie jest jedynym europejskim państwem, które wprowadza ograniczenia dotyczące ochrony dla ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym.
W marcu Norwegia ograniczyła dostęp do ochrony zbiorowej dla nowych uchodźców z Ukrainy będących w wieku poborowym. Mężczyźni w wieku od 18 do 60 lat zostali objęci standardową procedurą azylową.
Podobne rozwiązania przyjęły pod koniec lipca Niemcy. Mężczyźni w wieku 23–60 lat muszą wykazać, że legalnie opuścili Ukrainę albo zostali zwolnieni z obowiązku wojskowego, aby skorzystać z ochrony na dotychczasowych zasadach.
Zmiany wpisują się w szerszą dyskusję w Europie dotyczącą zasad udzielania ochrony obywatelom Ukrainy oraz sytuacji mężczyzn objętych ukraińskim obowiązkiem mobilizacyjnym.
Według szacunków przedstawionych przez władze w Kijowie jesienią 2025 roku około 1,5 mln ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym miało uchylać się od mobilizacji. Dane te stały się jednym z elementów debaty dotyczącej skali problemu oraz odpowiedzialności osób podlegających obowiązkowi wojskowemu.