Sekta Rudej Krowy
W 1929 roku Mendel Sztraport ogłosił się prorokiem i założył na warszawskiej Pradze Sektę Rudej Krowy. Jej historię opisywała ówczesna prasa.
W 1929 roku na warszawskiej Pradze pojawiła się Sekta Rudej Krowy. Na jej czele stanął niejaki Mendel Sztraport, przysparzając swym współbraciom w wierze i lokalnej policji niemało kłopotów.
Pan Mendel nawraca się
Jak odnotował „Przegląd Kresowy”, pan Mendel przez lata prowadził dość bezbożny żywot:
Golił brodę, nie nosił cycesów, handlował w Szabat, świątyni ani mykwy nie odwiedzał, składek gminie i kahałowi nie płacił, a nawet bezbożność swą posunął tak daleko, że w Sądny Dzień – Jom Kippur – jadł, i to pełne potrawy, na oczach wszystkich.
„Przegląd Kresowy”
Wieść o antyreligijnym prowadzeniu się pana Mendla dotarła do uszu rabina Menasze Dancygiera. Ten jeszcze przed wojną rzucił na bezbożnika cherem, czyli klątwę.
Nadeszła wojna, a po niej powodzenie, które sprzyjało innym Żydom, opuściło pana Mendla. Zubożał w kilka lat tak bardzo, że musiał utrzymywać się z ofiar „serc czułych na niedolę ludzką”. Pod wpływem życiowych klęsk zmienił stosunek do religii. Dotąd zsekularyzowany, stał się wręcz ascetą, który zaczął zwalczać wszelkie odchylenia od Talmudu.
W 1929 roku ogłosił się prorokiem. Przyjął przydomek Baal-Teszuba, czyli „Ten, który powraca” bądź „Pokutnik”. Wróciwszy do judaizmu, obwieścił, że naród żydowski zazna szczęścia dopiero wtedy, gdy uda mu się odnaleźć jałówkę bez skazy – z ogonem pierzastym, podobnym do miotły, i bez żadnych kolorowych plam. Włosów barwy odmiennej niż ruda mogła mieć nie więcej niż 999 (według innej wersji – 3333).
Dlaczego dokładnie tyle? Nie wiadomo. Odwołanie do rudej jałówki wiązało się ze Specjalnymi Szabatami, które w judaizmie przypadają tuż przed Świętem Purim. Trwają one aż do Święta Paschy, a trzecim z nich jest Szabat Para – Szabat Czerwonej Jałówki.
Pan Mendel stworzył własną sektę czcicieli tego zwierzęcia. Ślepo wierzyli oni we wszystko, co głosił. Chciał wznowić praktyki kapłańskie stosowane jeszcze przed zburzeniem Jerozolimy. Ruda krowa miała być jednym z symboli walki z postępem czasu. W Sądny Dzień wszystkie grzechy miały spłynąć na nią, a po całopaleniu zwierzęcia żywcem miało nastąpić oczyszczenie Narodu Wybranego.
Sport, który demoralizuje
Pan Mendel zaczął od głoszenia swych poglądów słowem. Udzielał się w chederach. Szybko stał się znany na warszawskiej Pradze, którą całymi dniami przemierzał, w ostrych słowach gromiąc najmniejsze nawet uchybienia od wiary. Wkrótce przeszedł od górnolotnych haseł do czynów.
Niedawno temu Mendel Sztraport bawił w Kutnie i tam, znalazłszy grono wiernych jego «idei», chciał spalić na stosie krowę jednego z miejscowych właścicieli krowiarń. Spotkał się jednak z kategorycznym sprzeciwem i zmuszony był odjechać.
„Dziennik Bydgoski”
Wróciwszy do Warszawy, wznowił działalność na Pradze. Przeżył wówczas pierwsze rozczarowanie: został wyśmiany i pobity. Odbył tajną naradę ze swymi zwolennikami. Zapowiedział srogą zemstę na młodzieży żydowskiej poświęcającej się sportom, którą obwinił za wszelkie zło i demoralizację.
– Zapowiadam wielkie dzieło! – wołał. – Spadną gromy z nieba! Pioruny będą bić w wasze okna! Pożar spali wasz dobytek! Wielkie będzie nieszczęście, jeżeli dopuścimy, żeby młodzież żydowska żyła bez wiary w Boga! Im więcej spalimy rudych krów, tym bliżej będziemy kresu naszych mąk!
– Niech żyje Mendel Baal-Teszuba! Cześć Rudej Krowie! – rozległy się w odpowiedzi okrzyki zwolenników samozwańczego proroka.
Szczególną nienawiścią zapałał do organizacji sportowej „Bar Kochba”. Kilkakrotnie zdemolował jej lokal.
Na czele czternastu swoich zwolenników udał się na ulicę Szeroką 31. Napastnicy, uzbrojeni w tasaki, toporki i noże, przecięli instalację elektryczną, zerwali licznik, wybili szyby, wyłamali okna, porąbali stoły i krzesła, zniszczyli 550 książek biblioteki, porąbali drabinki, trapezy, kozły oraz pocięli lub porwali rękawice i kostiumy sportowe, wyrządzając straty na sumę 20 000 złotych.
„Dziennik Bydgoski”
Członkowie klubu wszczęli poszukiwania sprawcy. Nazajutrz znaleźli pana Mendla w bożnicy przy ulicy Jagiellońskiej, skąd zdołał wymknąć się bocznym wyjściem. Ukrył się w mieszkaniu jednego ze swych zwolenników, Joska Lichta, gdzie aresztowała go policja.
Sprawa wywołała duże poruszenie wśród środowisk żydowskich. Sam rabinat warszawski wydał okólnik potępiający zajścia i wyjaśniający bezzasadność kultu rudej krowy.
Włamanie do… łaźni
Opuściwszy więzienie, pan Mendel wziął na cel dom gminy żydowskiej położony w tej samej lokalizacji, a ściślej rzecz biorąc – tamtejszą łaźnię.
Na czele dziesięciu sekciarzy wtargnął wczoraj o godzinie szóstej rano na dziedziniec obszernego domostwa. Na sygnał dany gwizdkiem napastnicy puścili się ku drzwiom. Rozległ się brzęk pękających szyb. Sekciarze wbiegli do mykwy, uderzeniami drągów stłukli rurociąg terakotowy, zanieczyścili wodę w basenie, powywracali szafy i półki, ze ścian pozrywali ogłoszenia i, zanim nadbiegła policja, bezkarnie uciekli.
Stefan Wiechecki „Wiech”, Homer warszawskiej ulicy
Szkody były znaczne. Stłuczono około siedemdziesięciu szyb. Koszty ataku kolejny raz ponieść musiała gmina.
Dozorca domu zaalarmował komisariat. Przybyli na miejsce policjanci wszczęli pościg. Rozesłane patrole przeczesywały lasy między Pragą a Falenicą.
Byli tacy, którzy widzieli go w dwie godziny po napadzie, jak jechał na gniadej kobyle do Otwocka. Wobec tego zawiadomiono wszystkie posterunki, polecając im aresztować fanatyka.
„Przegląd Kresowy”
Pan Mendel ponownie ukrył się wśród swoich zwolenników. Po pewnym czasie przeprowadził kolejny atak.
Przed mykwą zjawił się tym razem o siódmej. Kierownik kąpieliska odmówił wpuszczenia go na teren ośrodka. Wówczas pan Mendel zawrócił i po upływie dwóch godzin zjawił się w towarzystwie dwudziestu zwolenników uzbrojonych w kije.
Z dzikim wrzaskiem sekciarze wbiegli na podwórze, wypędzili publiczność, następnie udali się do mykwy, gdzie właśnie kilkunastu brodatych panów pluskało się w najlepsze.
– Wyłazić z wody! – krzyknęli napastnicy.
W basenie wynikł popłoch. Brodacze powyskakiwali i, przewracając się na śliskiej posadzce, uciekali do garderób.
Stefan Wiechecki „Wiech”
Pozostawszy ze swymi zwolennikami sam, pan Mendel ogłosił tszuwa-gdojlo – wielką pokutę, która trwać miała przez cały luty i marzec, aż do połowy kwietnia i księżycowego święta Mechadesz Lewano. Potem odbyć miało się oczyszczające całopalenie rudej jałówki.
Mendel wszedł do basenu, siedem razy zanurzył się w wodzie, wyszedł i zaczął odczytywać psalmy. Po każdym wersecie dawał nurka, by choć w części oczyścić się z grzechów. Po pewnym czasie zastąpił go adiutant. Modły trwały bez przerwy do godziny szóstej wieczór. Kolejno wszyscy czciciele rudej krowy zdążyli wykąpać się w mykwie i wreszcie odeszli wraz z przywódcą.
Stefan Wiechecki „Wiech”
Zarządzający kąpieliskiem dwukrotnie wzywał policję. Ta jednak, ujrzawszy spokojnie kąpiących się ludzi, odmówiła interwencji.
Kres działalności
Młodzież żydowska, która za sprawą pana Mendla i jego sekty miała doznać uzdrowienia moralnego, coraz częściej dopuszczała się pod jego wpływem aktów wandalizmu i przestępstw.
Mieszkający przy ulicy Zamenhofa pan Salman Aron miał prześliczną rudą jałówkę, posiadającą według spostrzeżeń czcicieli rudej krowy nie więcej jak 3333 białe włosy. Dowiedział się o tym młodociany fanatyk z sekty czcicieli rudej krowy, Gladsztajn Lipa, który zapałał gorącą chęcią zabrania jałówki, by zrobić z niej po zabiciu ofiarę całopalenia dla odwrócenia klęski powodzeń materialnych wśród wyznawców zabobonu o rudej krowie. W tym celu przez dłuższy czas śledził pana Salmana i gdy ten w sobotę wieczorem udał się za interesami, Lipa porwał z obory rudą jałowicę. Na trwożny ryk bydlęcia zbiegli się sąsiedzi, którzy złapali go na gorącym uczynku rabunku cudzego mienia.
„Głos Obywatela”
Coraz częściej pojawiali się też nieuczciwi Żydzi, którzy chcieli skorzystać z „okazji”. Sprzedawali panu Mendlowi… stare krowy przemalowane na rudo. Ku rozpaczy „Pokutnika” oszustwo wychodziło na jaw, gdy farba pod wpływem deszczu spływała ze zwierzęcia albo gdy otarło się ono o ogrodzenie obory.
Środowiska żydowskie, które na ogół załatwiały takie sprawy we własnym gronie, miały pana Mendla serdecznie dość. Nawiązały współpracę z policją. Ta w 1931 roku ostatecznie położyła kres działalności jego sekty. Bez przywódcy zwolennicy rozpierzchli się, a na żydowską część Pragi powrócił wreszcie spokój.


















Komentarze