Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ma jeszcze kilka dni na zmianę decyzji dotyczącej nazwy jednej z ukraińskich jednostek wojskowych. Taką informację przekazał w poniedziałek rzecznik prezydenta RP Rafał Leśkiewicz. Jak zaznaczył, strona ukraińska dotychczas nie udzieliła praktycznie żadnej odpowiedzi na oczekiwania Warszawy.
Kontrowersje wywołała decyzja ogłoszona przez Zełenskiego pod koniec maja, gdy jednej z jednostek wojskowych nadano imię „Bohaterów UPA”. W Polsce spotkało się to z ostrą krytyką ze względu na historyczne skojarzenia związane z działalnością Ukraińskiej Powstańczej Armii.
W reakcji na tę decyzję prezydent Karol Nawrocki zaproponował, aby Kapituła Orderu Orła Białego zajęła się kwestią odebrania najwyższego polskiego odznaczenia przyznanego wcześniej ukraińskiemu przywódcy. W ubiegłym tygodniu rzecznik prezydenta poinformował, że kapituła przedstawiła swoją opinię w tej sprawie, a ostateczna decyzja należy do głowy państwa.
W rozmowie z TV Republika Rafał Leśkiewicz podkreślił, że stanowisko prezydenta zostało już jasno zakomunikowane. Jak zaznaczył, Polska oczekuje od Wołodymyra Zełenskiego cofnięcia decyzji o nadaniu jednostce wojskowej nazwy odwołującej się do UPA. Według rzecznika ukraiński przywódca wciąż ma czas, aby podjąć działania w tej sprawie.
Leśkiewicz ocenił decyzję Kijowa jako niedopuszczalną i skandaliczną. W jego opinii jest ona szczególnie bolesna dla Polaków, którzy pamiętają o ofiarach zbrodni dokonanych na ludności polskiej przez ukraińskich nacjonalistów w czasie II wojny światowej.
Zapytany o reakcję władz Ukrainy, rzecznik przyznał, że do tej pory nie pojawiły się sygnały świadczące o gotowości do zmiany stanowiska.
Wołodymyr Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez prezydenta Andrzeja Dudę. W uzasadnieniu wskazano jego wkład w rozwój relacji polsko-ukraińskich, działania na rzecz bezpieczeństwa i pokoju w Europie oraz postawę w obronie praw człowieka.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nadawanie orderów należy do wyłącznych kompetencji prezydenta. Głowa państwa może również zdecydować o odebraniu odznaczenia, jeśli uzna, że zostało ono przyznane na podstawie niepełnych informacji lub jeśli odznaczona osoba dopuściła się czynów czyniących ją niegodną jego posiadania. W takich przypadkach wymagana jest opinia właściwej kapituły.
Spór o ocenę działalności OUN i UPA od wielu lat pozostaje jednym z najtrudniejszych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej za ludobójstwo. W ukraińskiej narracji wydarzenia te są natomiast często przedstawiane jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za którego przebieg odpowiedzialność miały ponosić obie strony. Jednocześnie znaczna część ukraińskiego społeczeństwa postrzega OUN i UPA przede wszystkim przez pryzmat ich walki z ZSRR po zakończeniu II wojny światowej.
W tle obecnych napięć trwają również działania związane z poszukiwaniem i upamiętnianiem polskich ofiar. W Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim prowadzone są prace poszukiwawcze w miejscach, gdzie mogą znajdować się masowe mogiły Polaków zamordowanych w lutym 1944 roku. Badania realizuje Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z partnerami ukraińskimi.
Komentarz: Panie Prezydencie, wystarczy tylko jedna rzecz: odwaga, odwaga i jeszcze raz odwaga!